Hướng Dẫn Mới Về Giám Sát Sàn Giao Dịch Các-bon Trong Nước

Ngày 12/05/2026, Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Thông tư số 48/2026/TT-BTC hướng dẫn giám sát giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon trên sàn giao dịch các-bon trong nước và chế độ báo cáo của Sở giao dịch chứng khoán, Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước về hoạt động sàn giao dịch các-bon trong nước.

Phạm Vi và Đối Tượng Áp Dụng

Thông tư áp dụng trực tiếp cho các chủ thể tham gia giao dịch trên sàn giao dịch các-bon trong nước, với các chủ thể chịu trách nhiệm giám sát chính bao gồm: Thành viên giao dịch các-bon, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) và Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX).

Các cơ quan và đối tượng liên quan khác bao gồm: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), cùng các thành viên lưu ký các-bon.

Trọng Tâm Giám Sát Giao Dịch

Hoạt động giám sát phải được thực hiện thống nhất, thường xuyên và liên tục nhằm bảo đảm thị trường hoạt động công khai, minh bạch, công bằng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên. Cơ quan quản lý sẽ đặc biệt chú ý và xử lý nghiêm các hành vi cấu kết, lôi kéo người khác mua, bán hoặc sử dụng các phương pháp giao dịch kết hợp tung tin đồn sai sự thật, cung cấp thông tin sai lệch nhằm thao túng giá hạn ngạch và tín chỉ các-bon.

Trách Nhiệm Của Các Cơ Quan

• Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam (VNX): Chịu trách nhiệm ban hành các quy chế nghiệp vụ, tiêu chí giám sát và thực hiện giám sát HNX cùng các thành viên giao dịch các-bon.
• Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX): Có nghĩa vụ ban hành Quy trình giám sát giao dịch và trực tiếp giám sát trên cơ sở dữ liệu hệ thống kết hợp thông tin đại chúng để kịp thời phát hiện giao dịch bất thường. HNX được quyền yêu cầu các đối tượng báo cáo, giải trình và cung cấp thông tin liên quan.
• Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC): Phải giám sát thành viên lưu ký các-bon trong hoạt động lưu ký, thanh toán giao dịch và cung cấp thông tin phục vụ giám sát khi có yêu cầu.
• Thành viên giao dịch: Bắt buộc triển khai hệ thống chỉ tiêu báo cáo giám sát do VNX ban hành, đồng thời phải cung cấp đầy đủ dữ liệu, tài liệu và giải trình cho các cơ quan quản lý.

Chế Độ Báo Cáo

VNX và VSDC phải thực hiện báo cáo định kỳ hàng quý và hàng năm lên UBCKNN về tình hình giao dịch, kết quả giám sát, cũng như hoạt động lưu ký, thanh toán. Nếu phát hiện các giao dịch hoặc thành viên lưu ký có dấu hiệu vi phạm pháp luật, VNX và VSDC có trách nhiệm báo cáo lên UBCKNN trong vòng 24 giờ kể từ thời điểm phát hiện. Báo cáo này phải nêu rõ dấu hiệu vi phạm và đề xuất biện pháp xử lý.

Tương tự, mọi sự kiện hay sự cố ảnh hưởng đến hệ thống giao dịch, lưu ký và thanh toán cũng yêu cầu VNX, HNX và VSDC phải báo cáo đột xuất cho UBCKNN trong vòng 24 giờ cùng với biện pháp khắc phục.

Hiệu Lực Thi Hành

Thông tư 48/2026/TT-BTC chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 12 tháng 5 năm 2026.

Xem toàn văn Thông tư tại đây.