EU công bố bộ tài liệu hướng dẫn triển khai Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM)

Ngày 14/8/2026, Ủy ban châu Âu đã công bố bộ 10 tài liệu hướng dẫn nhằm hỗ trợ triển khai Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM) trong giai đoạn chính thức.

Bộ tài liệu được xây dựng hướng tới nhiều bên liên quan, đặc biệt là nhà vận hành cơ sở bên ngoài EU sản xuất hàng hóa thuộc diện CBAM, chấm dứt thời kỳ sử dụng số liệu ước tính và buộc các nhà sản xuất phải kiểm toán lượng phát thải thực tế.

4 tài liệu hướng dẫn chung và 6 tài liệu hướng dẫn dành riêng cho từng lĩnh vực

Các quy tắc kỹ thuật nghiêm ngặt cho 6 lĩnh vực chủ chốt

- Sắt thép: Phân định rõ ranh giới hạch toán phát thải giữa công nghệ lò cao truyền thống, sắt hoàn nguyên trực tiếp (DRI) và lò hồ quang điện (EAF).

- Nhôm: Chuẩn hóa công thức đo lường riêng biệt cho sản xuất nhôm nguyên sinh, nhôm thứ cấp tái chế và các công đoạn đùn ép hạ nguồn.

- Xi măng: Quy định chi tiết ranh giới tính toán và hệ số phát thải trong quá trình nung clinker.

- Phân bón: Thiết lập quy tắc kiểm kê chuỗi giá trị phức hợp của amoniac và axit nitric.

- Hydro và điện: Đưa ra khung hạch toán cho công nghệ điện phân, hoàn nguyên khí methane (SMR) cũng như các hợp đồng mua bán điện trực tiếp (PPA). 

Hàng vào EU chịu kiểm soát trên ba khía cạnh

- Số liệu phải là phát thải được đo đạc thực tế tại từng nhà máy, tính đúng theo công thức của EU. Dùng số liệu ước tính chung chung hoặc khai báo thiếu cơ sở có thể bị áp dụng giá trị mặc định kèm theo tỷ lệ phạt.

- Bắt buộc kiểm toán hằng năm bởi đơn vị thẩm định độc lập được EU công nhận (accredited verifiers). Báo cáo không có chứng thư xác minh đạt chuẩn sẽ bị từ chối thông quan.

- Hóa đơn chứng chỉ carbon tăng mạnh đối với các nhà máy phụ thuộc vào điện lưới có cường độ phát thải cao. 

Với Việt Nam, sắt thép và nhôm – hai ngành xuất khẩu mũi nhọn sang EU – chịu áp lực lớn nhất. Do mặt bằng phát thải trung bình trong nước vẫn cao hơn ngưỡng sàn của EU, doanh nghiệp chưa chủ động khử carbon có thể phải trả thêm hàng trăm đến hàng nghìn USD chi phí carbon cho mỗi tấn hàng, qua đó trực tiếp ăn mòn lợi thế cạnh tranh về giá.

03 việc doanh nghiệp cần làm ngay

- Đầu tư hạ tầng đo đếm – công tơ thông minh, thiết bị quan trắc phát thải liên tục (CEMS), cảm biến IoT và nền tảng phần mềm hạch toán carbon chuyên dụng, để dữ liệu được lưu vết theo thời gian thực.

- Rà soát và tối ưu quy trình sản xuất – giảm tiêu hao năng lượng, xây dựng lộ trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo thông qua cơ chế PPA.

- Chuẩn hóa hồ sơ theo phương pháp luận EU – để mỗi con số phát thải đều đáp ứng các yêu cầu của đợt thẩm định độc lập.

Xem toàn văn Bộ tài liệu hướng dẫn tại https://trungtamwto.vn/xuat-khau-xanh/33335-10-tai-lieu-huong-dan-chinh-thuc-ho-tro-cac-nha-van-hanh-ngoai-eu-trien-khai-cba