PPWR - Quy định mới về bao bì và chất thải bao bì của EU chính thức áp dụng

Quy định về bao bì và chất thải bao bì của EU (Packaging and Packaging Waste Regulation – PPWR) là một trong những chính sách quan trọng của Liên minh châu Âu nhằm giảm phát sinh chất thải bao bì, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và giảm tác động môi trường của bao bì trong toàn bộ vòng đời.

PPWR được EU ban hành ngày 19/12/2024, có hiệu lực từ 11/02/2025 và chính thức áp dụng từ ngày 12/08/2026. Quy định đặt ra các yêu cầu mới đối với thiết kế, thành phần vật liệu, khả năng tái chế, hàm lượng nhựa tái chế, tái sử dụng, ghi nhãn và quản lý chất thải bao bì.

Đối với các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu hoặc đưa sản phẩm vào thị trường EU, việc nắm rõ các yêu cầu của PPWR là cần thiết để chủ động điều chỉnh thiết kế bao bì và chuỗi cung ứng.

1. PPWR áp dụng cho những loại bao bì nào?

PPWR có phạm vi áp dụng rộng, bao phủ các loại bao bì được đưa vào thị trường EU, bất kể vật liệu, hình thức hay mục đích sử dụng. PPWR không chỉ giới hạn ở bao bì tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm mà còn bao gồm bao bì nhóm, bao bì vận chuyển và bao bì sử dụng trong thương mại điện tử.

Bao bì sơ cấp

Là bao bì tiếp xúc hoặc chứa trực tiếp sản phẩm, chẳng hạn như chai, lọ, lon, túi hoặc hộp đựng sản phẩm. 

Bao bì thứ cấp

Là bao bì dùng để nhóm nhiều đơn vị sản phẩm thành một đơn vị bán hàng hoặc phân phối, chẳng hạn như lốc sản phẩm, thùng carton hoặc bao bì nhóm. 

Bao bì cấp ba và bao bì vận chuyển

Bao gồm các loại bao bì phục vụ lưu kho, vận chuyển và logistics như pallet, màng quấn, thùng vận chuyển và các vật liệu đóng gói dùng trong quá trình phân phối hàng hóa.

Bao bì thương mại điện tử

PPWR cũng bao phủ bao bì được sử dụng để giao sản phẩm trong hoạt động thương mại điện tử, bao gồm hộp, túi và các loại bao bì vận chuyển sản phẩm đến người tiêu dùng.

2. PPWR áp dụng cho những doanh nghiệp nào?

PPWR tác động đến nhiều chủ thể trong chuỗi cung ứng, bao gồm:

• Nhà sản xuất bao bì;
• Nhà sản xuất sản phẩm sử dụng bao bì;
• Nhà nhập khẩu;
• Nhà phân phối;
• Nhà bán lẻ;
• Doanh nghiệp kinh doanh sản phẩm thông qua thương mại điện tử.

Các yêu cầu có thể áp dụng đối với cả B2B và B2C, tùy thuộc vào loại bao bì và hoạt động đưa bao bì vào thị trường EU.

Điểm đáng chú ý là PPWR tiếp cận bao bì theo toàn bộ vòng đời, từ thiết kế, sản xuất, sử dụng đến thu gom, tái sử dụng và tái chế.

3. Bốn nhóm yêu cầu chính của PPWR

Có thể khái quát các yêu cầu quan trọng của PPWR thành bốn nhóm chính: giảm thiểu bao bì; ghi nhãn và cung cấp thông tin; thiết kế để tái chế và sử dụng vật liệu tuần hoàn; tái sử dụng bao bì.

3.1. Giảm thiểu bao bì – Packaging Minimisation

PPWR yêu cầu bao bì phải được thiết kế với trọng lượng và thể tích tối thiểu cần thiết để thực hiện đầy đủ chức năng của bao bì như:

• Chứa đựng sản phẩm;
• Bảo vệ sản phẩm;
• Vận chuyển và lưu kho;
• Bảo đảm an toàn;
• Cung cấp thông tin và hỗ trợ tiếp thị.

Điều này có nghĩa doanh nghiệp cần hạn chế việc sử dụng vật liệu hoặc không gian bao bì không cần thiết, đồng thời tối ưu hóa thiết kế ngay từ giai đoạn phát triển sản phẩm.

3.2. Ghi nhãn và cung cấp thông tin về bao bì

PPWR hướng tới việc hài hòa hóa thông tin về bao bì nhằm giúp người tiêu dùng nhận biết vật liệu, cách phân loại và xử lý bao bì sau sử dụng. 

Tùy từng yêu cầu cụ thể, thông tin có thể được cung cấp thông qua nhãn vật lý, mã QR hoặc các phương tiện kỹ thuật số. Các thông tin liên quan có thể bao gồm:

• Thành phần hoặc loại vật liệu bao bì;
• Hướng dẫn phân loại và thu gom;
• Thông tin về khả năng tái chế;
• Thông tin liên quan đến khả năng tái sử dụng;
• Thông tin phục vụ truy xuất nguồn gốc hoặc các hệ thống hoàn trả. 

Do đó, ghi nhãn bao bì không còn đơn thuần là vấn đề marketing mà ngày càng trở thành một phần của hệ thống quản lý vòng đời bao bì và kinh tế tuần hoàn. 

3.3. Vật liệu và khả năng tái chế

Một trong những nội dung quan trọng nhất của PPWR là thúc đẩy thiết kế bao bì có khả năng tái chế và tăng tỷ lệ sử dụng vật liệu tái chế. 

Hạn chế các chất độc hại

PPWR đặt ra các giới hạn đối với một số chất có nguy cơ gây tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe gồm kim loại nặng (Chì (Pb); Cadmium (Cd); Thủy ngân (Hg); Crom (Cr VI)) và PFAS trong một số loại bao bì tiếp xúc với thực phẩm.

Doanh nghiệp cần kiểm soát thành phần nguyên liệu, mực in, chất phủ, phụ gia và các thành phần khác của bao bì để bảo đảm đáp ứng các giới hạn tương ứng.

Thiết kế để tái chế – Design for Recycling

PPWR đưa ra yêu cầu bao bì phải được thiết kế để có thể tái chế ở quy mô lớn, thay vì chỉ có khả năng tái chế về mặt kỹ thuật.

Khung yêu cầu về khả năng tái chế được gắn với các cấp hiệu suất tái chế, trong đó hiệu suất càng cao thì bao bì càng đáp ứng tốt các tiêu chí của nền kinh tế tuần hoàn. Theo lộ trình của PPWR:

• Từ 01/01/2030, bao bì không đạt ngưỡng hiệu suất tái chế tối thiểu (cấp C - tương đương hiệu suất tái chế dưới 70%) sẽ không được phép đưa vào thị trường EU.
• Từ 01/01/2038, yêu cầu về hiệu suất tái chế sẽ tiếp tục được nâng cao. Chỉ những bao bì đạt cấp A hoặc Cấp B (tương đương hiệu suất tái chế từ 80% trở lên) mới được phép lưu hành trên thị trường EU. 

Do đó, doanh nghiệp xuất khẩu vào EU cần bắt đầu đánh giá Design for Recycling (DfR) ngay từ khâu thiết kế bao bì, thay vì chỉ kiểm tra khả năng tái chế sau khi sản phẩm đã được sản xuất. 

Hàm lượng nhựa tái chế bắt buộc

PPWR cũng đặt ra yêu cầu về hàm lượng nhựa tái chế tối thiểu đối với một số loại bao bì nhựa.

Các yêu cầu này có thể có ngoại lệ đối với một số loại bao bì đặc thù, chẳng hạn bao bì tiếp xúc trực tiếp với thuốc hoặc bao bì dùng để vận chuyển hàng nguy hiểm, tùy theo điều kiện và quy định cụ thể của PPWR. 

Vì vậy, doanh nghiệp cần xác định chính xác loại bao bì, vật liệu, mục đích sử dụng và nhóm sản phẩm trước khi đánh giá nghĩa vụ tuân thủ.

3.4. Thúc đẩy tái sử dụng bao bì

PPWR thúc đẩy chuyển dịch từ mô hình bao bì sử dụng một lần sang mô hình bao bì tái sử dụng và hệ thống vòng lặp.

Bao bì được thiết kế để tái sử dụng cần đáp ứng các yêu cầu phù hợp về độ bền, khả năng thu hồi, làm sạch, tái nạp và sử dụng nhiều vòng. Đồng thời, hệ thống tái sử dụng cần được tích hợp với hoạt động logistics, thu hồi và phân phối để bảo đảm bao bì thực sự được đưa trở lại chu trình sử dụng.

Điều này tạo ra sự thay đổi đáng kể trong cách doanh nghiệp tiếp cận bao bì: từ việc tối ưu hóa một lần sử dụng sang quản lý toàn bộ vòng đời và số vòng sử dụng của bao bì. 

4. PPWR tác động như thế nào đến doanh nghiệp Việt Nam?

Đối với doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu sản phẩm sang EU, PPWR có thể tạo ra yêu cầu mới ngay từ khâu thiết kế và lựa chọn bao bì. Doanh nghiệp cần xác định khoảng trống đáp ứng giữa bao bì hiện tại và yêu cầu từ PPWR, từ đó xây dựng kế hoạch chuyển đổi bao bì đến 2030 và các năm tiếp sau theo các mốc áp dụng của PPWR. 

PPWR không chỉ là một yêu cầu về chất thải mà đang trở thành yêu cầu về thiết kế sản phẩm và chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp càng sớm đánh giá và điều chỉnh bao bì, càng có nhiều thời gian để làm việc với nhà cung cấp, thử nghiệm vật liệu và tối ưu chi phí chuyển đổi trước khi các yêu cầu nghiêm ngặt hơn có hiệu lực.