Siết chặt hạn ngạch sản xuất và nhập khẩu các chất HCFC, HFC tại Việt Nam

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh thực hiện các cam kết quốc tế về bảo vệ tầng ozone và giảm phát thải khí nhà kính, hạn ngạch sản xuất và nhập khẩu các chất HCFC và HFC được kiểm soát ngày càng chặt chẽ. Cơ sở pháp lý cho hoạt động này được quy định tại Nghị định 06/2022/NĐ-CP ngày 07/01/2022, và sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 119/2025/NĐ-CP ngày 09/6/2025 và Nghị định số 83/2026/NĐ-CP ngày 23/3/2026.

Lộ trình quản lý chất làm suy giảm tầng ô-dôn và chất gây hiệu ứng nhà kính được kiểm soát

Theo Kế hoạch quốc gia về quản lý, loại trừ các chất làm suy giảm tầng ô-dôn và các chất gây hiệu ứng nhà kính được kiểm soát, ban hành tại Quyết định 496/QĐ-TTg ngày 11/6/2024 của Thủ tướng Chính phủ, tổng tiêu thụ quốc gia đối với các chất HCFC sẽ giảm dần từ mức 1.300 tấn/năm trong giai đoạn 2024–2029 (tương ứng mức giảm 67,5%), xuống còn không vượt quá 100 tấn/năm trong giai đoạn 2030–2039 và tiến tới loại trừ hoàn toàn từ năm 2040.

Đối với chất HFC, lượng tiêu thụ quốc gia cũng được kiểm soát theo lộ trình giảm dần, từ mức không vượt quá mức tiêu thụ cơ sở 13,9 triệu tấn CO2tđ (giai đoạn 2024–2028) xuống còn tối đa 20% mức tiêu thụ cơ sở từ năm 2045 (tương đương không vượt quá 2,8 triệu tấn CO2tđ). 

Trách nhiệm thu gom, tái chế và xử lý môi chất lạnh

Lộ trình cắt giảm tiêu thụ các môi chất lạnh ngày càng nghiêm ngặt, trong khi nhu cầu phục vụ phát triển kinh tế – xã hội vẫn gia tăng. Do vậy, việc triển khai hiệu quả các giải pháp thu hồi, tái chế và tái sử dụng môi chất lạnh từ các thiết bị hiện hữu trở nên cấp thiết. 

Theo quy định hiện hành, từ năm 2024, các tổ chức sở hữu thiết bị quy mô lớn (máy điều hòa không khí có năng suất lạnh danh định từ 90.000 BTU/h trở lên hoặc thiết bị lạnh công nghiệp có công suất điện từ 40 kW trở lên) bắt buộc phải thu gom các chất được kiểm soát khi thiết bị, sản phẩm không còn sử dụng.

Từ năm 2028, các nhà sản xuất và nhập khẩu thiết bị, sản phẩm có chứa hoặc được sản xuất từ các chất được kiểm soát có quy mô nhỏ cũng có trách nhiệm trực tiếp trong việc thu gom, tái chế, và xử lý các chất được kiểm soát.

Việc thu gom các chất được kiểm soát là yêu cầu bắt buộc. Sau khi thu gom, các tổ chức được khuyến khích thực hiện tái chế và tái sử dụng. Trường hợp không thể tái chế hoặc tái sử dụng, các chất này phải được tiêu hủy theo đúng quy định về quản lý chất thải nguy hại.

Xu hướng chuyển đổi sang môi chất lạnh thân thiện môi trường

Song song với hoạt động thu gom, tái chế và xử lý môi chất lạnh được kiểm soát, xu hướng chuyển đổi sang các môi chất lạnh thân thiện với môi trường đang ngày càng rõ nét. Một số môi chất thay thế tiêu biểu bao gồm: HFO (Hydrofluoroolefins) như R1234yf, R1234ze; các môi chất tự nhiên như R290 (Propane), R600a (Isobutane), R744 (CO₂) và R717 (Amoniac – NH₃), v.v. 

Tuy nhiên, việc lựa chọn và chuyển đổi sang các môi chất lạnh mới cần được nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng để đảm bảo phù hợp với điều kiện thực tế. Đồng thời, cần xây dựng lộ trình chuyển đổi hợp lý nhằm nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống, hạn chế rủi ro và giảm thiểu lãng phí.

Bài viết liên quan:

Sửa đổi Nghị định quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn

Nghị định 83/2026/NĐ-CP Sửa đổi, bổ sung một số quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn